ميرزا حسن حسينى فسايى
820
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
و در شيراز ، ميرزا نعيم نورى پسرعم جناب صدر اعظم و مهر على خان شجاع الملك و حاجى هاشم خان امير ديوانخانه عدليه فارس برادرزادگان آن جناب را مأخوذ داشته ، از هر يك مبلغى وجه نقد به عنوان جرايم از سوء سلوك گرفته ، آنها را خانهنشين نمودند . و عيد نوروز سنه قوىئيل خيريت دليل در شانزدهم ماه شعبان اين سال [ 1275 ] « 1 » : اتفاق افتاد و در همين ماه شعبان ، نواب اشرف و الا ، طهماسب ميرزا مؤيد الدوله از حكمرانى فارس معزول گشته ، فرمانفرمائى آن مملكت را به نواب اشرف و الا ، سلطان مراد ميرزا ، حسام السلطنه ، عم حقيقى اعليحضرت همايونى عنايت فرمودند و در شب غره رمضان اين سال ، خبر عزل و نصب به شيراز رسيد و نواب مؤيد الدوله ، نواب اميرزاده عبد الباقى ميرزا ، حكمران سبعه و لارستان و بنادر و سواحل درياى فارس را كه در گلهدار توقف داشت و نواب لطف على ميرزا والى بهبهان و كوهگيلويه را از بهبهان احضار به شيراز فرمود و نواب اشرف و الا ، حسام السلطنه ، در اواخر ماه شوال آن سال [ 1275 ] : وارد شيراز گرديد و نواب اشرف - مؤيد الدوله بعد از خبر عزل ، مدت سه ماه در باغ نو « 2 » كه از نصف يك ميل در جانب صبوى شهر شيراز است به فراغت بال توقف نمود . و هم در اين سال [ 1275 ] : ايالت مملكت يزد به ميرزا فتح على خان صاحب ديوان شيرازى ، عنايت نمودند . و هم در اين سال [ 1275 ] : ميرزا شفيع شيرازى كه منشى رسائل جناب صدر اعظم بود به منصب استيفاى ديوانى برقرار گرديد . و هم در اين سال [ 1275 ] : نواب و الا حسام السلطنه ، وزارت فارس را به ميرزا محمد حسين همدانى كه از نوكرهاى قديم او بود ، واگذاشت و دست ميرزا ابو الحسن خان مشير الملك شيرازى را از وزارت كوتاه نمود و چون استشمام مخالفتى از مشير الملك نمود ، او را گرفته ، حبس فرمود و معادل هيجدههزار تومان به جريمه خيانت از او گرفته ، روانه طهرانش داشت . و هم در اين سال [ 1275 ] : حكومت لارستان و نواحى سبعه و بندر عسلويه و بندر لنگه را به ميرزا حسن على خان دريابيگى ارزانى داشتند و ايالت كوهگيلويه و بهبهان را به ابراهيم خان قاجار جوينى خراسانى كه مردى سالخورده بود ، دادند و نايب او را ميرزا سلطان محمد خان بهبهانى نمودند و نواحى دشتى و دشتستانى و بندر بوشهر را به حسن خان قراداغى آذربايجانى تفويض نمودند و حكومت جهرم و قير كارزين و اصطهبانات را به محمد على خان تبريزى ، پسر خالوى نواب حسام السلطنه ، عنايت نمودند و مشار اليه ، آقا قلى برادر خود را ضابط آن نواحى نموده ، در قصبه جهرم متوقف گرديد و حكومت كازرون به مير حيدر خان طالش مقرر گرديد و ضابطى سامان گلهدار و اسير و علا مرودشت و بندر عسلويه به ميرزا على محمد خان پسر ميرزا نعيم نورى برقرار شد و چون در اوائل پائيز اين سنه باقر خان گلهدارى از ميرزا على محمد خان تمكينى نداشت ، او را معزول و حكومت گلهدار و نواحى را به نواب نوذر ميرزا نوادهء مرحوم حسين على ميرزا فرمانفرماى سابق فارس دادند . و در اواخر
--> ( 1 ) . برابر با 21 مارس 1859 . ( 2 ) . ( در شمال شرقى شيراز ، در ميدانى دور از شهر در جنب مصلى است ) ر ك : آثار العجم ، ص 515 و 516 .